Elise van ’t Laar over acteren en haar Gouden Kalf nominatie

In deze achtste aflevering interview ik actrice Elise van’t LaarElise en ik komen allebei uit Amersfoort en zaten op dezelfde toneelgroep tijdens onze Middelbare Schoolperiode. Elise deed vervolgens de Arnhemse toneelschool en ik Utrecht. Dit jaar is Elise genomineerd voor een Gouden Kalf voor haar rol in de film Tussen 10 en 12.

Ik ging naar de film en interviewde Elise over haar rol, haar worstelingen en verlangens als actrice, en vroeg haar wat andere acteurs het beste kunnen doen om ook genomineerd te worden.

In deze aflevering van 46 minuten bespreken Elise en ik:

• De weg naar haar rol en casting voor Tussen 10 en 12
• Wat voor haar moeilijke en makkelijke scenes waren
• Hoe ze zich voorbereidt op een casting
• Hoe ze haar tekst leert
• Of ze kan leven van puur acteerwerk
• Haar worstelingen en verlangens
• Hoe je genomineerd wordt voor een Gouden Kalf
• Hoe ze aan de slag gaat met een personage
• Of ze zelf nog iets wil maken in de toekomst

 

Download | iTunes | Overcast

SHOW NOTES

Tussen 10 en 12 van Peter Hoogendoorn
Oi Mundo Casting
Rehearsal (app)
Act Monitor van Acteursbelangen
Borgen, The Killing
Audition van Michael Shurtleff
Mijke de Jong
Sacha Polak
Tamar van den Dop
Directing Actors van Judith Weston
Tekst van Willem Bosch
De Onrendabelen van Toneelgroep Oostpool

TRANSCRIPT

Jelle: Ok. Ik zit hier met Elise van ‘t Laar in Van Mechelen, een cafeetje hier in Amsterdam en Elise is de eerste actrice die ik interview in mijn podcast. Het is wel leuk om te vertellen dat wij samen in Amersfoort op dezelfde middelbare school hebben gezeten.

Daar zaten we bij de toneelclub. Elke vrijdagmiddag deden we daar aan toneel en Elise was iemand die eigenlijk daarmee begon toen ik al bijna van school af was. Vanaf dat moment zeiden we ook al: ja, die heeft wel echt talent, zeg maar. Nou, en Elise is nu ook genomineerd voor een Gouden Kalf op het Nederlands Filmfestival, dus voor mij was dit hét moment om gewoon eens te praten en vooral te spreken over het Gouden Kalf natuurlijk, maar ook over acteren en alles wat je daar omheen tegenkomt. Dus Elise, welkom in deze podcast.

Elise: Ja. Superleuk!

Jelle: Tof, dat je er wil zijn. Ik heb jouw rol gezien, ik heb de film gezien. ‘Tussen 10 en 12” heet de film. Ik vond dat je heel mooi speelde. Het is een hele stille film en jij speelt een rol in deze prachtige film die ook eigenlijk vrij stil is. Ik ben eigenlijk wel benieuwd naar de weg naar deze rol toe. Dus kun je iets vertellen over de weg hier naartoe, de casting, maar ook hoe je de rol uiteindelijk gekregen hebt?

Elise: Ja, dat kan ik wel. Nou, het begon natuurlijk inderdaad met de casting en toen werd ik gebeld. En het bleek al een heel lang castingproces geweest te zijn. Ze waren volgens mij al een jaar daarvoor bezig met eh..ze waren op zoek naar een Rotterdams meisje.

Echt een beetje een meisje, ja eh ja, een Roffa chick, zeg maar. En ze zijn er echt voor naar discotheken gegaan, ze zijn echt gaan scouten, zo van wat zou een goed type zijn. Dus eigenlijk begonnen ze niet eens bij actrices. En uiteindelijk bleek het toch te moeilijk te zijn om een amateur voor die rol te vragen, dus zijn ze overgegaan op actrices. En ja toen kreeg ik een synopsis en het concept sprak me eigenlijk al gelijk aan. Het idee van het slechte nieuws en de daaropvolgende twee uur, zeg maar. En ik hoorde ook gelijk dat het gebaseerd was op zijn (Peter’s) eigen leven, dus dat het , ja, toch voor een deel autobiografisch is. Ja, dat waren toch wel twee dingen die me gelijk triggerden. En de voorbereiding naar de rol toe was ook persoonlijk, wat ik heel fijn vond.

Jelle: Ik begrijp dus dat je uiteindelijk wel een casting hebt gedaan voor de rol. Kun je iets vertellen over die casting? Hoe die casting verliep.

Elise: Ja. Dat was een hele toffe casting. Ik dacht gelijk: zo.  En eigenlijk ten eerste, ja, het klikte met Peter . Ja het is toch ook van belang dat je een klik hebt met de regisseur en we hebben de scène gespeeld waarin we het nieuws te horen kregen, of waar aangeklopt werd en we het nieuws te horen kregen van politieagenten. En de camera werd ‘hand-held’ gebruikt. Dus we moesten echt naar buiten gaan, echt voor Oi Mundo Casting, heel los ging dat allemaal. En dat was ik niet gewend. Normaal is het allemaal op statief en “doe dit, en dat”. Nu was het allemaal vrij los.

Jelle: Jullie kregen dus eigenlijk de volledige vrijheid om te spelen en de camera daar omheen deed gewoon zijn ding wel.

Elise: Ja. Dat gebeurt natuurlijk wel vaker. Ik kan me herinneren dat het echt een vrij improviserende auditie was, waarbij je heel veel vrijheid kreeg.

Jelle: Kun je iets vertellen over hoe je bepaalde regie-aanwijzingen kreeg, hoe ging het precies tussen jou en de regisseur op dat moment?

Elise: Ja. Hij haalde heel veel uit dingen waar wij mee kwamen. Voorzichtig, die probeerde hij voorzichtig uit te melken. Dus ik zat bijvoorbeeld .., ik weet nog dat ik aan een soort kauwgompakje zat te frummelen en toen zei hij: ja, ga daar eens mee door, hala er eens een kauwgumpje uit, maar bedenk dan dat je hem toch weer terug wilt stoppen.

Dus ja, ,hij keek heel goed en probeerde daar dan iets goeds, ja iets dramatisch van te maken.

Jelle: Hij was dus vooral op zoek naar de wat kleinere details in je spel.

Elise: Ja, dat was eigenlijk gelijk al. Dat bleef ook tijdens het draaien van de film voor hem heel belangrijk, die kleine beweginkjes of details, ja.

Jelle: Ok. Nou, ik heb de film gezien. Ik wil je trouwens ook nog feliciteren met je nominatie.

Elise: Dankjewel.

Jelle: Ik heb de film gezien en ja, het is heel stil; jij wordt in die zin, jij bent een soort..eh ..Het gaat eigenlijk over een familie, een gezin dat te horen krijgt dat iemand uit dat gezin er niet meer is. En de politie komt het nieuws brengen. En jij bent eigenlijk een persoon die buiten de familie staat. Jij bent het vriendinnetje van die zoon op dat moment dus jij wordt heel erg in die situatie gezogen en daarin moet je natuurlijk een bepaalde houding aannemen. Dat je op zoek bent naar het aannemen van die houding, dat is heel sterk aanwezig. Je ziet bij jou heel erg het oncomfortabele in het spel en dat is, denk ik, ook iets interessants om naar te kijken.

Een persoon die het heel oncomfortabel vindt en ik denk dat dat ook een van de redenen is waarom je er ook echt uitgetild bent, in ieder geval genomineerd bent. Omdat jij er uiteindelijk toch uitspringt. Je hebt ook de eindscène waar je terugloopt naar de bus en daar dan ook al je emotie eruit komt. De film zelf is vrij  stil en dan aan het einde komt bij jou de emotie eruit en dat vond ik zelf heel mooi. Ik was nog benieuwd, ook toen ik de film zag en ook wist dat ik je ging interviewen, dat ik dacht: wat waren nou bepaalde scènes die jij moeilijk vond om te draaien. Dus: waar had je nou moeite mee in de film zelf?

Elise: Nou, het eerst wat me nu te binnen schiet omdat je nu  over die eindscène begint is dat ik het moeilijk vond om die scène te schieten omdat ik te maken had met tijdsdruk, die we toen hadden. We konden hem maar twee keer doen. En die zijn ook nauwelijks gerepeteerd, want Peter dacht dat komt vanzelf wel als ze er goed inzit en het was ook aan het einde van de draaiperiode. Maar toen.., ik weet nog dat er heel veel haast was en dat ik het heel moeilijk vond om me te concentreren. Terwijl het toch wel een, ja, je wilt toch wel die intensiteit pakken, dus dat weet ik nog wel dat ik dat lastig vond. En..

Jelle: Kun je daar iets meer over vertellen. Hoe je daar mee omging, hoe je toch hebt geprobeerd daar het uiterste uit te halen?

Elise: Ja, ik heb me even teruggetrokken. En ik ben in de kleedruimte gaan zitten, zeg maar.

Muziek in mijn oren en even vooral aan Peter gedacht, hoe dat voor hem moet zijn geweest en dat maakt het zo reëel dat dat verdriet.., ja, dat ik dat wel vond. Ja.

Jelle: Een scène die je heel goed af ging, wat er zo op stond, die je er zo op knalde, zeg maar..?

Elise: Ja, ik moet als eerste aan de beginscène denken. We komen er zo aanlopen en Ko begint te beatboxen en ja, daar heeft hij heel grappige bewegingen bij. Ik vind dat zo immens grappig, dus dat speelse tussen ons was er in het begin heel snel.

Jelle: Tof. Leuk. Ze hebben expliciet gezocht naar een Rotterdams meisje, hè. Heb je tijd geïnvesteerd in het aanleren van een Rotterdams accent?

Elise: Ja, we hebben er wel aan gezeten inderdaad. Maar we wilden het niet te dik doen, want ik ben niet Rotterdams en als je dat heel erg gaat gebruiken, ga je dat horen hè. Of, ja, we hadden er in ieder geval ook te weinig tijd voor. Maar ik heb wel met Peter af en toe gezeten op zinnetjes. Ja.

Jelle: Het is wel grappig en dat zei Frank Ketelaar in een interview –  Frank Ketelaar schrijver en regisseur, ook van Overspel – dat er toch weinig accenten worden aangeleerd door acteurs, zeg maar. Dat is nu ook een steeds grotere vraag. Er worden echt meer films gemaakt die regio-gebonden zijn. Ben jij zelf als actrice bezig met  het aanleren van accenten? Stel je speelt straks ineens in een Twentse film, dat je dat gelijk op kan pakken? 

Elise: Nee, daar moet ik dan echt voor gaan zitten. Het is inderdaad best wel gek dat je dat op de toneelschool niet leert.

Jelle: Dat vind ik dus ook ja.

Elise: Het zou eigenlijk wel in het pakket moeten zitten ja.

Jelle: Ja. Ok. Het speelde zich af in Rotterdam en ik merkte ook dat – en ik lette er natuurlijk ook een beetje op omdat Frank dat zei – en net wat jij zei, dat het vrij miniem is en het moest ook niet te groot zijn. Maar ik merkte daar wel, dat ik dacht van: ja daar had misschien, wie weet, wat meer in gezeten. En ik denk dat dat gewoon een goeie is om mee te nemen als acteur, dat je bezig bent met accenten. Ik weet niet of je het daarmee eens bent?

Elise: Ja, heel erg.

Jelle: Heb jij een bepaalde stijl, waarmee jij je op een casting voorbereidt?

Elise: Nou ja, dat verschilt ten eerste heel erg per materiaal. En wat voor auditie het is. Kijk, ik heb laatst auditie gedaan voor een Tsjechov theatervoorstelling. Dat vraagt een totaal andere voorbereiding op vakkundig gebied dan een grappige scène in Gooische Vrouwen.

Maar wat ik wel altijd heel belangrijk vind is om in goede staat te zijn om aan de auditie te beginnen. Dus dat ik me ontspannen genoeg voel en zelfverzekerd genoeg, want er komt toch altijd ook een soort van angst en onzekerheid bij kijken. Dus ik heb altijd wel een soort van momentje voor mezelf nodig, dat ik even mijn krachten bundel en denk: Ja, ik ben er klaar voor.

Jelle: Zijn er specifieke dingen die je dan doet om die rust te vinden, die zelfverzekerdheid?

Elise: Bepaalde muziek luisteren. Het verschilt ook per keer natuurlijk wat je nodig hebt. En soms even een sigaretje roken en.. Nou ja, denken aan dingen die goed zijn gegaan de laatste tijd; gewoon een soort van mentale boost, ja.

Jelle: Tof. Hoe leer jij je tekst. Heb je bepaalde methodes die je gebruikt om je tekst te leren?

Elise: Ik leer vaak in cafeetjes. Dus gewoon lekker gaan zitten, drankje erbij en steeds opnieuw beginnen. Ja, gewoon, best wel simpel.

Jelle: Ja. Ik denk dat in een cafeetje zitten ook wel goed is, omdat je dan even helemaal alleen bent. Als je thuis zit heb je misschien minder de focus ofzo. Ik merk bijvoorbeeld dat ik ook in cafeetjes fijner werk. Maar je zou het ook zelf kunnen opnemen, wat ik wel eens doe voor een auditie. Dat ik daar dan steeds naar luister. Ik ben ook bezig met een app. ‘Rehearsel’ heet die app. Daar wordt ook aan gewerkt in Amerika, om bepaalde methodes te ontwikkelen waarmee je je tekst snel kan leren. Ja, ik wil daar ook meer over gaan schrijven op mijn blog, dus dat is een beetje wat ik in de gaten hou. Voor mij helpt het wel, dat opnemen, en om het dan steeds af te luisteren bijvoorbeeld.

Elise: Maar hoe zit het dan met tonen en klemtonen? Want ik wil het altijd zo open mogelijk houden voor mezelf.

Jelle: Dat is een hele goeie. Ja, ik probeer het dan wel steeds weer op te nemen in een nieuwe stijl. Dus niet dat die emoties vast gaan zitten inderdaad. Wel monotoon in het begin en wat jij zegt: je moet het open houden. Dus ik probeer het dan weer op een andere manier op te nemen, om te kijken: wat is er nog meer mogelijk. Het was trouwens ook wel interessant wat Tim Oliehoek zei. Dat hij soms ziet bij acteurs waar de scène helemaal is vast gaan zitten. Dus dat het zo op een auditie op één manier kan en zodra je vraagt: kan het ook zo, dat je ziet dat het heel erg vastzit.  Dat is iets waar jij ook probeert uit te blijven, dat hoor ik ook.

Elise: Ja, heel erg. Ja ja. En je hoort ook soort van open te staan op een auditie en je hebt daar ook een soort van ontspanning voor nodig en vertrouwen, waar ik me dus dan van tevoren op focus.

Jelle: Ja, helder. Je krijgt een rol, hè; je begrijpt misschien hoe dat Rotterdamse meisje is .

Het is dan eigenlijk nog het omzetten van het begrijpen, het snappen hoe een personage zich ontwikkelt tot aan het uiteindelijke spelen van de rol. Kun jij iets vertellen over hoe jij een rol behandelt? Kun je vooral vertellen wat je thuis doet aan zelfstudie om een rol zo goed mogelijk te spelen?

Elise: Ja, ik zoek toch ook vaak op Youtube naar beeldmateriaal, in dit geval bijvoorbeeld van jongere meisjes. Ik speel natuurlijk ook iemand die  bijna 10 jaar jonger is. Ik probeer dan een beetje meer in dat wereldje van iemand te duiken. En ja, vooral beeldmateriaal, foto’s en filmpjes inspireren me dan wel. En, ja, veel erover nadenken.

Als je in de trein zit of gewoon ..ja..fantaseren over iemands denkwereld.

Jelle: Dus jij houdt wel je creativiteit hoog, vooral ook door je fantasie op te wekken, binnen dat thema beelden te bekijken, filmpjes enzo, uiteindelijk echt..eh.. dat neem je op in je systeem en zo ga je ook bewegen. Het was wel grappig en mooi ook trouwens dat je ook echt een bepaalde fysieke houding aannam … Ik heb dan Utrecht gedaan, dat is echt een heel erg fysieke school,. Dus ik zag ook dat je heel erg in je fysiek had gewerkt aan het personage. Wat ik heel tof vond. En qua styling vond ik het ook heel goed neergezet. Ik geloof eh.., je bent zelf 25 of 24 hè, maar men gelooft echt dat je, ja, hoe oud was je in de film? Achttien ofzo? Ja, precies. Dat was heel mooi neergezet.

Als acteur moet je natuurlijk gekozen worden. Ik heb ook wel eerder met jou een gesprek gehad via Facebook waarin ik je eigenlijk vroeg voor dit interview. Om te kijken van: ja, wat speelt er eigenlijk bij acteurs, wat is een grote worsteling waar je soms mee loopt. Voor jou was het dat je heel erg aan het wachten was op rollen, zeg maar. Je wilde eigenlijk heel graag spelen. Je was een soort jonge hond die lekker wilde spelen, maar je moest wachten. Maar uiteindelijk moet je toch ook gewoon geld verdienen, dus je moet ook..eh. Dat is, denk ik, een worsteling die ook veel andere acteurs hebben, toch wel. Op het financiële vlak. Acteursbelang heeft een soort verslag gemaakt, ACT Monitor, waar eigenlijk in uit kwam dat tweederde van de acteurs niet kan leven van puur acteerwerk. Kun jij leven van puur acteerwerk?

Elise: Nee, eigenlijk niet. Nou, ik heb dit jaar voor het eerst geen bijbaantje gehad, maar had gelukkig wel geld gespaard. Het kan zomaar zijn dat je door één serie ineens wel een enorm bedrag op je bankrekening hebt staan. Maar dan is het ook een beetje managen van hoe ga ik dat geld uitgeven, of  achterhouden. Maar ik moet zeggen, ik heb altijd best wel ok verdiend sinds mijn afstuderen aan acteren.

Jelle: Ik denk dat als je in ieder geval een goed deel kan betalen, dat dat eh.. Want ja, kijk, ik bedoel dat er gewoon heel veel  acteurs hiermee worstelen. Uiteindelijk een derde. Het vergt ook gewoon veel geduld, hard blijven werken en misschien moet je ook kijken naar andere mogelijkheden. Ik heb bijvoorbeeld zelf een andere passie ontdekt en dat was voor mij schrijven en bloggen. En ik verdien daar nu ook geld mee. Dus ik merkte bijvoorbeeld ook dat door te kijken naar: wat voor passies heb ik nog meer, hoe kan ik dat bijvoorbeeld ook in het acteren verwerken, dat je daardoor ook een soort vrijheid krijgt. Ik heb er voor mezelf een soort vrijheid in gecreëerd om meer bezig te zijn met het artistieke, omdat je misschien, inderdaad wat jij zegt, snel kan verzanden in het ..ja, teveel commercials doen. Maar het een heeft natuurlijk het andere nodig. Je hebt uiteindelijk ook geld nodig om weer die artistieke dingen te maken, zeg maar. Heb jij tips voor acteurs die daar ook mee worstelen. Hoe ga je daar zelf mee om?

Elise: Ja, ik ben zelf heel erg aan het worstelen, dus ik vind het heel moeilijk om daar advies in te geven. Ik ontdek nu ook op dit moment in mijn..carrière, noem ik het maar even, dat ik..ja, dat passieve ben ik zat. En ik voel dat er naast het acteren nog een te grote leegte is. Dus ik heb inderdaad ook behoefte aan .., ja, iets ernaast, waar ik ook gelukkig van word. Want ja, het is soms zo demotiverend als je gewoon afwijzing na afwijzing krijgt en in zo’n wachtstand komt.

Jelle: Ja. Het is natuurlijk vooral hartstikke tof dat je nu genomineerd bent, want.ja, veel mensen gaan dat zien en dat gaat je hoogstwaarschijnlijk ook weer meer werk opleveren natuurlijk. Dus dat is vooral ook het positieve aan dit verhaal. Kijk, acteren heeft een prachtige kant, maar het heeft ..ja, het heeft ook gewoon een moeilijke kant.

En daar wilde ik het eigenlijk toch ook wel met je over hebben. Maar ik denk dat het ook heel goed is te blijven denken aan waar je naar verlangt . Gewoon je diepste verlangens. Heb jij nog een verlangen naast dat je natuurlijk genomineerd bent, wat heel tof is. Heb je nog een verlangen op het gebied van acteren? Iets wat je nog zou willen spelen, wat je nog zou willen maken. Waar verlang je naar?

Elise: Ik verlang naar.. ik zou gewoon echt een keer een dragende hoofdrol in een film willen spelen. Ik ben nu wel genomineerd voor een rol, maar niet voor een dragende hoofdrol. Dus dat zou ik nog heel graag willen en er zijn gewoon nog mensen met wie ik zou willen spelen. Ik heb nu bijvoorbeeld Sacha Polack gezien op het filmfestival. Ja, dat vond ik echt geweldig. Ja, en ik ben gewoon benieuwd naar bepaalde mensen en even kijken wat ik nog meer zou willen. Ja, misschien zou ik het ook wel in het buitenland willen proberen. En dan meer binnen Europa, dus niet perse Hollywood, maar Europese producties.

Jelle: Denk je dan aan specifieke landen, zeg maar?

Elise: Ja, ik vind Scandinavische series bijvoorbeeld geweldig, dus..Ja, dan heb je natuurlijk de taalbarrière, maar als je er even je fantasie op los laat dan is dat wel iets wat me heel erg trekt.

Jelle: Kun je een paar series noemen die je geweldig vindt?

Elise: Ja, Borgen en The Killing. Dat zijn best wel bekende series.

Jelle: Haal je daar ook veel inspiratie uit?

Elise: Nee, ik bewonder meer hoe het gemaakt is, met hoeveel liefde en aandacht alles in elkaar zit.

Jelle: Er was ook een kleine discussie, nou ja kleine, misschien was hij wel wat groter, maar over hoe nu de Gouden Kalveren tot stand zijn gekomen. Heb je daar een bepaalde visie, mening over? En zijn nu 100 mensen geselecteerd volgens mij binnen het filmpubliek, of regisseurs die ook maken, die hebben gekozen. Daardoor zijn er ook een paar films die zijn teruggetrokken uit die nominatie, die niet meer mee willen doen. Heb je daar een bepaalde visie op. Hoe kijk je daar persoonlijk tegenaan?

Elise: Nou ja, ik vind het zelf een beetje vaag, want – hoeveel mensen waren er geselecteerd? Honderd, zei jij? Ik heb totaal geen idee wie dat zijn. Zijn dat producenten? Het zal inderdaad wel een mix zijn van producenten, regisseurs en acteurs en volgens mij ook oud-Gouden-Kalf winnaars enzo. Ja, ik weet het niet zo goed, ik hoor nu ook dat er gestemd kan worden door een bepaalde groep, een bepaalde selectie mensen. En ja, dan vraag ik me af: is het .. je kan zomaar.. stel dat ..ja, iedereen gunt Georgina dat Kalf, dus dan is het ook een beetje een gunfactor die erbij komt kijken. Dat vind ik wel.. ja, ik weet niet, dat vind ik niet zo tof.

Jelle: Het zou dan meer moeten gaan over de kwaliteit van de rol en de kwaliteit van het spel.

Elise: Ja. Dat vind ik wel.

Jelle: Ik ben ook nog wel benieuwd naar ..eh..je bent actrice, maar ook of er nog een maker in jou zit. Iemand .. Ik heb bijvoorbeeld de grote droom dat ik in 2024 een eigen speelfilm wil maken. En die zal gaan over wat psychische problemen kunnen doen in een gezin. Het zal zeker ook een Skandinavische vibe, zeg maar, krijgen. Het wordt heel erg dramatisch, zo zie ik het voor me. Uiteindelijk moet daar natuurlijk ook een mooi licht over schijnen, zodat het een mooi beeld kan opleveren binnen een familie. Het is iets wat ik zelf heb meegemaakt en wat ik heel graag zou willen maken. Hoe dat een enorme impact kan hebben, psychische problemen in een gezin. Is er iets wat jij nog heel graag zou willen laten zien. Wat jij nog graag zou willen maken op acteergebied? Of op filmmaakgebied?

Elise: Ik zou zelf wel een keer, als we het dan toch over psychische problemen hebben, of om daar op in te haken, ik zou zelf wel een keer iemand willen spelen die..ja, die daarmee kampt. Dus dat is wel een van mijn droomrollen. Ja.

Jelle: Ik denk dat je daar heel veel in kan leggen. Een bepaalde gekte ook, die je dan speelt. Ik denk dat je dat mooi zou kunnen. Even een klein advies van jou. Een advies van jouw kant. Natuurlijk zijn er mensen die dromen van een Gouden Kalf. Nominatie. En het is jou natuurlijk overkomen. Ja, weet je, dat gebeurt gewoon. Wat zou jij nou adviseren aan acteurs, zeg maar, wat voor advies zou jij geven van: nou, zo krijg je uiteindelijk een Gouden Kalf nominatie.

Elise: Poeh. Eh.., ik denk dat vooral de sleutel een bepaalde ‘effort’ is of ..eh, ik zou vooral willen adviseren om er voor de volle 100% voor te gaan als je voelt dat je een mooie rol in handen hebt. En verder verschilt het natuurlijk per stijl en per film en per rol waar de kracht ligt.  Dus vooral de instelling. Ik denk dat we allen …. Volgens mij zijn we met z’n vijven genomineerd? Dat er een overeenstemming is, want het zijn heel verschillende films. Dat we allemaal er heel erg ingedoken zijn en heel erg een soort van samensmelting hebben gevonden met de rol. Dus, ja, dan zou ik dat adviseren om echt het onderste uit de kan te halen.

Jelle: En dat doe jij dus heel erg door te kijken naar mensen die aansluiten op jouw rol. En daar heel erg over te fantaseren. Kun je er nog iets meer over vertellen wat je dan fantaseert? Want je speelt dan een Rotterdams meisje, maar ga je dan ‘een dag uit het leven van’ voorstellen? Hoe werkt dat precies, die fantasie bij jou?

Elise: Het gaat wel vanuit de scènes die we hebben. Dus, bijvoorbeeld we hebben die scène dat we samen naar huis lopen. Waar komen we vandaan, hoe lang ken ik hem nu, hoe hebben we elkaar ontmoet, ben ik verliefd of nog niet, of ..ja, dat soort dingen. Dus het is wel gerelateerd aan scènes.

Jelle: Ja, dat vind ik wel heel mooi, wat je nu zegt. Ik denk dat dat iets is om heel veel van te leren. Dat je eigenlijk.. ik heb ook het boek Audition, gelezen, een Amerikaans boek van Michael Shurtlef. En die geeft ook bepaalde methodes voor castings, voor audities, echt een aanrader trouwens om te lezen. Hij geeft ook bepaalde vragen. En bijvoorbeeld Uta Hagen, dat is ook een bekende Duitse actrice, die heeft er ook een boek over geschreven, twee boeken zelfs, waarvan ik er een gelezen heb waar ook in stond van: het is heel goed om, eigenlijk om de scènes heen, je af te vragen “waar kom ik nou vandaan? Wat was er voordat deze scène begint.. wat hebben we toen gedaan? Hoe denk ik over hem? Wat is mijn..

Ja precies!

Elise: Puur wat heb ik nodig? Welke info heb ik nodig, ja.

Jelle: Wat zijn voor jou grote inspiratiebronnen? Waar heb je van geleerd? Laten we dan beginnen bij gewoon mensen.

Elise: Natuurlijk krijg je op de toneelschool verschillende docenten. En de een sprak me dan meer aan dan de ander. Onder andere Mijke de Jong. Ik vond het heel tof om met haar te werken . We stippelden namelijk een parcours uit voor een scène en binnen dat parcours mochten we dus improviseren. En dat was allemaal voor de camera. En je krijgt eigenlijk niet zo heel veel cameralessen in Arnhem. Volgens mij op de andere scholen ook niet heel veel. En dat was voor mij wel een openbaring, dat ik voor die camera een soort vrijheid vond. Ja.

Jelle: Tof. Kun je je een moment herinneren? Wat voor thema was het ?

Elise: Ja, het ging over een stelletje, dat gescheiden is. De relatie is voorbij. En ze zien elkaar weer na lange tijd en ja, er zijn allerlei ongemakkelijke momenten, dus hoe creëer je dat ongemak en ja, die spanning? Zonder dat het helemaal vastligt dus. Ja.

Jelle: Wel leuk om dat woord weer te horen: ongemak. Ik denk dat dat ook echt iets is waar je heel veel inspiratie uit kunt halen. Ook gewoon in het dagelijks leven. Bijvoorbeeld op een verjaardag is er ook heel veel ongemak, denk ik. Ja, dat is natuurlijk altijd als mensen bij elkaar zijn. Zijn er ook voor jou…? Kijk je daar ook naar? Leer je daar ook van? Puur in jouw dagelijkse leven, zeg maar?

Elise: Ja ja, best wel. Ik kan ook  best wel vaak het gevoel hebben dat ik in een film zit. En dat is denk ik ook heel boeiend om te registreren, niet alleen bij mezelf maar ook bij anderen. En ja, dat sla je dan toch onbewust op.

Jelle: Bijvoorbeeld, ik ben dan nu ook een boek aan het lezen over body language. En, zeg maar, die ongemakkelijke beweginkjes, die komen vaak voort uit het gevoel dat je jezelf wilt kalmeren. Dus wat vrouwen vaak doen is, ze raken dan dit gedeelte aan. Zeg maar, ik wijs nu onderaan bij mijn hals. Dat doen vrouwen dan vaak, dan gaan ze daar zo’n beetje aaien. Dat is gewoon iets dat heel menselijk is. Die achterste kwabben van je hersenen, die veroorzaken dat, zeg maar, die basale, die dierlijke reactie op bepaalde situaties.

Dus je wilt jezelf kalmeren. Ben jij daar technisch mee bezig? Zo van: nou dit is een beweging, bijvoorbeeld ? Weet je, body language, lichaamstaal, is ook heel erg een ding om te gebruiken als acteur. Heb jij je daarin verdiept of ben je puur een gevoelsactrice die heel erg vanuit zichzelf te werk gaat? Daar ben ik heel benieuwd naar.  Snap je? Doe je dingen technisch of doe je dingen heel erg vanuit je gevoel?

Elise: Weer een mix; het is niet het een of het ander natuurlijk. Soms is het lastig om bij het gevoel te komen en dan zet ik het fysiek inderdaad wat meer in. Door bijvoorbeeld te gaan friemelen of  ja, ik bijt zelf ook nagel dus als ik dat doe dan wekt dat al gelijk een zenuwachtig gevoel bij me op. Ja.

Jelle: Ja. En je wekt het gevoel op bijvoorbeeld met muziek, hè.Het is echt een autobiografisch verhaal hè, de regisseur heeft het zelf meegemaakt , hij was net aangenomen op de filmacademie en twee dagen daarna hoorde hij dat zijn zusje was overleden. Daar heeft hij dus een film over gemaakt. En jij hebt dus echt nagedacht over dat moment, hoe zou het voor hem zijn geweest. Dat heb je gebruikt. Ook voor een scène waarin je bij de bushalte huilt. Dus dat is voor jou een manier waarop je dus eigenlijk je gevoel oproept. En dit is natuurlijk een beetje graven in emotionele fantasie, maar misschien ook in je eigen emotionele herinneringen. Dus dat is eigenlijk wat je doet. Je gaat op zoek naar emotionele herinneringen die je hebt. Is dat ook echt iets wat je steeds toepast? Zie je daar een bepaalde lijn in bij jezelf?

Elise: Ja. Als ik emotionele links of herinneringen héb, dan zoek ik ze graag op. Maar ik leer nu ook dat je heel veel uit je tegenspelers kan halen. Dat je heel erg, los van je eigen herinneringen en geheugen, ook geraakt kan worden door de ander. En dat is eigenlijk misschien nog wel mooier, omdat er nog meer ontstaat.

Jelle: Met wie zou je nog heel graag een keer samen willen spelen?

Elise: Tamar van den Dop, daar denk ik aan. Ze heeft me geregisseerd voor Supernova, de film. En ik vind haar ook een geweldig actrice. Dus ik denk nu als eerste aan haar. Ja.

Jelle: Ok, helder. Dingen die jou geïnspireerd hebben of mensen. Zijn er ook bepaalde boeken die je gelezen hebt die gingen over acteren en die je hebben geïnspireerd?

Elise: Het boek van Judith Weston over regisseren. Directing Actors,  ja. En dat is eigenlijk heel tof om een ander perspectief in te nemen, dus te lezen vanuit: hoe stuur je vanuit .. en je bent eigenlijk als acteur ook vaak je eigen regisseur. Dus ik vond het heel boeiend om vanuit dat perspectief  te lezen.

Jelle: Ja, we hebben het net nog even gehad over de maker in jou, zeg maar. Je zei, het lijkt me heel gaaf om echt een keer een rol neer te zetten van iemand die met een  psychische ziekte worstelt . Ik las vrij recent een soort pamflet met een tekst van Willem Bos, en daarover heeft hij ook op het Nederlands Filmfestival vertelt, waarin hij heel erg schetst van: ja, er zijn heel veel wereldproblemen en als Nederlandse makers kunnen we dat goed gebruiken in onze films, hè.

Er is veel gaande in de wereld. Maar, en dat is eigenlijk de samenvatting, het wordt niet echt veel gebruikt. Het gaat toch vaak over onze Nederlandse dingen. Dat is ook juist wat jij hebt gemerkt in de film waar jij in hebt gespeeld; het ging echt over iemand’s eigen leven, wat hij heeft meegemaakt. Daar zag hij een duidelijk verschil in, dat vond ik heel interessant. Zijn er voor jou nog thema’s die in de wereld spelen, en dan hebben we het net over psychische ziektes gehad, waar je je misschien kwaad over maakt of  die je misschien prachtig vindt en waar je zelf nog dingen over zou willen maken.

Elise: Ja, ik denk als eerste aan de wereld die steeds meer beschadigd raakt en die we kapot maken met z’n allen. Maar het is niet perse.., ja dat is iets wat me heel erg aangaat, maar ik zie niet hoe ik dat in een film zou kunnen verwerken.

Jelle: Ja, kijk, ik zal nog even heel eerlijk vertellen waar ik nu ook zelf heel erg mee bezig ben. Voor mij is zelfcreatie een soort ding dat ik ontdekt heb. Als ik het vrij snel vertel, dan heb ik een soort van verandering meegemaakt, waarin ik eerst heel erg merkte dat ik een acteur was die op zoek was naar …  En dat is iets waarvan ik denk dat veel acteurs daar mee zitten, en het is ook logisch: dat je bezig bent met gekozen worden, dus je bent heel erg bezig met audities, castings, en je wordt afgewezen, dus het steeds gekozen willen worden door anderen. Dus ook leuk gevonden willen worden door anderen. Dus moet je naar voorstellingen, zeg maar. Dat zo’n beetje. En  natuurlijk is dat vooral ook heel tof en ben je natuurlijk vooral acteur geworden omdat je dat heel gaaf vindt dus moet je dat ook uitstralen, vind ik. Maar daar zit ook een kant aan, die jij ook al een beetje schetste, dat die soms  ook heel moeilijk is.

En toen las ik dus een boek over persoonlijke ontwikkeling en het gaat ook over veel meer focus op je verlangens en dat boek had een enorm effect op mij. Ik ging ook anders denken. Ik ontdekte voor mezelf de kracht van persoonlijke ontwikkeling, van lezen over hoe mensen denken en wat je daaraan kan doen en noem het allemaal maar op. Zorg en angst enzo,  hoe ga je daar mee om. Dus toen ben ik daar ook over gaan schrijven, gaan bloggen. En ik merkte dat er toen weer heel veel dingen uit mezelf kwamen. Dat ik zelf ging creëren en daar ook anderen mee hielp en inspireerde. En dat  gaf me weer heel veel kracht. En nu ben ik eigenlijk dat wat ik heb ontdekt met dat bloggen, wat veel meer gaat over minimalisme bijvoorbeeld, persoonlijke ontwikkeling, creativiteit, een beetje relaties, de mensonderwerpen. En dat wil ik ook heel erg toepassen op het acteren. Dus daarom doe ik nu ook deze interviews. Ik wil vooral blijven onderzoeken en ontdekken wat er gaande is en dat ook delen met anderen. En daarnaast zit ik nu ook in een moment dat ik zelf dingen wil gaan maken. Nou, de tijd is daar nu perfect voor. Je kunt op Youtube een kanaal aanmaken. Je zoekt het zelf op thuis en je kunt eigenlijk iedereen bereiken. Puur door zelf je ding te doen. En dat wil ik dus als acteur gaan doen. Maar dat is voor mij ook ..ja, en dat is dan Steven Pressfield, dat is een schrijver die ik heel tof vind, die zegt van: Datgene wat het meest relatie heeft tot je ziel, zeg maar, dat is vaak het moeilijkst om mee te beginnen. Als je een boek wilt schrijven  voel je weerstand, want dat is moeilijk. Je hebt veel makkelijker dingen, je hebt Facebook, je hebt allerlei makkelijke dingen, van tv kijken, noem het allemaal maar op. Dus is dat moeilijk. En dat voel ik dus nu ook. Heel erg die weerstand  van nou.. weet je wel. En ik wil ook weer niet dat het er amateuristisch uitziet, maar ik moet ook gewoon beginnen. Voor mij een thema – en dat is iets wat er heel erg aan gaat komen – is zelfcreatie. Dus dan zou ik bijvoorbeeld iets kunnen pakken over dat de wereld langzaam kapot gaat en ik zou bijvoorbeeld een personage kunnen spelen dat zich daar enorm aan ergert en daar extreem last van heeft. En dat gewoon filmen en dat laten zien.

Maar dan ook vooral laten zien hoe ik dat aanpak, dus hoe ik dat personage speel en wat ik dan belangrijk vind is om het ook te laten zien aan acteurs, zo van: nou wat kan ik hier dan bijvoorbeeld van leren? Dat is eigenlijk een beetje om een voorbeeld te geven van hoe je toch als acteur, denk ik,  bepaalde thema’s in het leven onder de aandacht kan brengen. Want uiteindelijk ben je toch ook gewoon een kunstenaar, iemand die iets artistieks wil laten zien. En het is eigenlijk zonde misschien als dat alleen maar afhankelijk is van anderen. Dus dat je ook voor jezelf de mogelijkheid pakt, hè, we hebben het er online ook wel eens over gehad dat het heel gaaf is om met een groep , en dat zei Marcel Visbeen ook in ons interview – hij regisseert nu dus bijvoorbeeld Dokter Tinus en hij heeft ook projecten gehad waarin echt een grote groep mensen zich in een huisje voor 2 weken aan het opsluiten was en daar met z’n allen een film maakten. En dan echt van: wat gaan we maken, wat gaan we doen, weet je wel. Echt een beetje zoals die film is ontstaan van Lars von Trier met al die gekke mensen, zeg maar, in één huis.

Elise: Oja, ja. Idiots

Jelle: Ja, Idiots, moet ik ook gelijk aan denken. Dus dat je voor jezelf heel erg de mogelijkheid pakt om zelf dingen te maken. Natuurlijk wil je een gave serie spelen of in een mooie film. Maar ik denk dat dat ook een beetje verdwenen is in acteursland, dat we dat blijven doen. Ja, dat is voor mij een heel lang verhaal, een betoog, zeg maar. Ja, iets waar ik op dit moment aan denk. Hoe denk jij daar zelf over als je dit zo hoort?

Elise: Ja, dat inspireert me, Ja, dat prikkelt of ja, dan denk ik: ja, je hebt gelijk. Ja! Mooi dat je dat ..

Jelle: Ja, dus dan zou dat voor jou kunnen zijn dat je een personage neerzet dat misschien juist helemaal niet daarmee bezig is. Met hoe de wereld langzaam stuk gaat. En die allemaal maar shit weggooit en dat zou dan voor jou een thema kunnen zijn. Zijn er verder nog dingen die je inspireren, dingen in de wereld of waar je inspiratie uit haalt?

En dit is dan de laatste vraag.

Elise: Ja, de liefde natuurlijk. Hoe dat kan werken en hoe niet. En hoe mensen elkaar ontmoeten, dat fascineert, maar ook.. Maar dat zijn inderdaad weer kleinere thema’s of menselijk gedrag. Maar ik denk dat jij het net had over grotere thema’s of problemen .

Jelle: Ik denk dat liefde een groot thema is. Dat dat misschien ook juist natuurlijk vaak de oplossing is voor die woede. Maar je hebt de donkere kant en de lichte kant, zeg maar. Dat is een heel interessante tweestrijd.

Nou, Elise, ik wil je sowieso enorm bedanken dat je dit interview wilde doen. Zijn er voor jou nog dingen waarvan je denkt: nou, dat vind ik interessant om nog te zeggen of eh..ik zie je nee schudden. . Nou ik hoop gewoon enorm dat je dat Kalf wint. Dat lijkt me echt geweldig. Fantaseer je stiekem al een beetje over het moment dat je daar ineens staat met dat ding in je hand?

Elise: O, ik ben er niet bij. Ik moet zelf spelen vanavond. Dus ik zal er sowieso niet staan. En eigenlijk fantaseer ik er eigenlijk ook niet over.

Jelle: Je kan er gewoon niet bij zijn omdat je speelt in een theatervoorstelling?

Elise: Ja, ik sta vanavond in Amsterdam in Frascati.

Jelle: Kun je daar iets over vertellen. Welk gezelschap dat is en wat je precies speelt?

Elise: Ja. Ik speel bij toneelgroep Oostpool, De Onrendabelen heet het en daar spelen we een gezin, dat in een container geplaatst is. Een vrij asociaal gezin en ik ben dan de jongste dochter. En het gaat bij haar als ik het dan even over mijn personage heb, over de hoop die ze nog heeft, en waar ze eigenlijk voor strijdt, de hoop op een uitweg en ja, dat lukt haar niet.

Jelle: Ok. En je speelt vanavond in Amsterdam. Waar kunnen mensen die dit horen het nog zien de komende tijd? Kunnen ze een speellijst checken?

Elise: Ja. Ik kan gewoon naar De Oostpool website gaan en dan .. Ja, we spelen nog in Rotterdam, Den Haag, Utrecht, dus..kom!

Jelle: Ok, helder. Ja, dat is vaak tijdgebonden. Als je deze podcast beluistert,. We zitten nu op de 2e van Oktober, dus als je dit vrij recent beluistert kun je nog naar Elise gaan kijken. Naar haar voorstelling. Elise, nogmaals bedankt  en ik wens je veel plezier toe vanavond op de planken.